IDDSI-niveaus uitgelicht: IDSSI 0 tot en met IDDSI 7
Hoe dik of glad is een gerecht? Vóór de invoering van IDSSI duidden zorgprofessionals met termen als yoghurtdikte, siroopdikte of karnemelkdikte de consistentie van eten of drinken aan. Dat leidde nogal eens tot verwarring. Dankzij de invoering van IDSSI – International Dysphagia Diet Standardisation Initiative – is deze verwarring niet meer nodig. IDDSI biedt duidelijkheid met een gestandaardiseerde taal voor voedingsconsistenties.
IDDSI-niveaus: IDDSI 0 t/m IDDSI 7
Het IDDSI-model bestaat uit 8 niveaus. Elk niveau heeft een eigen kleur, cijfer en omschrijving. Deze niveaus helpen zorgverleners om de juiste consistentie – dikte, stevigheid en structuur – van voeding en dranken vast te stellen. Dit zorgt ervoor dat ook mensen met kauw- en slikproblemen veilig en voedzaam kunnen eten.
De niveaus 0 tot en met 2 hebben alleen betrekking op dranken, niveau 3 en 4 op zowel dranken als eten, en bij de niveaus 5 tot en met 7 gaat het puur over eten. Op deze pagina leggen we uit wat de niveaus precies inhouden.
IDDSI 0: dun vloeibaar
Een product behoort tot IDDSI 0 als de vloeistof op dezelfde manier stroomt als water. De bewoner of patiënt kan deze consistentie drinken via een tuit, een kopje of met een rietje. IDDSI 0 is geschikt voor cliënten en patiënten die het functionele vermogen hebben om alle typen vloeistof veilig te drinken. Overigens speelt ook de manier van drinken een rol. Soms zorgt een rietje juist voor meer verslikkingsgevaar. Stem dit dus voor iedere bewoner of patiënt goed af met de logopedist.
IDDSI 1: licht vloeibaar
IDDSI 1 is dikker dan water en vereist daarom wat meer inspanning om te drinken dan de dun-vloeibare IDDSI 0-dranken. Omdat bij deze consistentie de stroomsnelheid vermindert, is er minder verslikkingsgevaar.
IDDSI 2: matig vloeibaar
Een product behoort tot IDDSI 2 als het snel van een lepel stroomt (maar wel langzamer dan bij dunne dranken). IDDSI 2 drink je uit een beker. Je kunt dit ook met een rietje drinken, maar dat vraagt wel wat meer inspanning van de bewoner of patiënt. IDDSI 2 is geschikt voor mensen met een enigszins verminderde tongmotoriek. Dunne dranken stromen voor hen te snel om deze veilig te kunnen doorslikken.
IDDSI 3: dik vloeibaar
Bij IDDSI 3 gaat het zowel om dranken als om voedingsmiddelen. De bewoner of patiënt kan deze uit een beker drinken. IDDSI 3 heeft een gladde structuur zonder brokjes, zoals vezels, klontjes, stukjes schil of deeltjes van kraakbeen. Kauwen is niet nodig, je kunt IDDSI 3 direct doorslikken.
IDDSI 4: Fijngemalen voeding
Ook bij IDDSI 4 gaat het zowel om dranken als eten. De bewoner of patiënt kan IDDSI 4 niet uit een beker of met een rietje drinken, daar is het te dik voor. Maar kauwen is bij deze consistentie ook niet nodig. IDDSI 4 is geschikt voor bewoners en patiënten die een beperkte tongmotoriek hebben, geen tanden hebben of bij wie het kunstgebit niet goed past.
IDDSI 5: Grofgemalen voeding
IDDSI 5-producten kun je met een vork of lepel eten, waarbij het niet mogelijk is om het product door te slikken zonder bewerking in de mond. Gerechten met IDDSI 5-consistentie zijn zacht en vochtig, al dan niet met kleine klontjes die je met je tong kunt pletten. Voor volwassenen mogen de klontjes niet groter zijn dan 4 mm, voor kinderen maximaal 2 mm. De maximale lengte is 15 mm.
IDDSI 5 is geschikt voor bewoners en patiënten die pijn hebben bij het kauwen of hiervoor te moe zijn, die geen tanden hebben of bij wie het kunstgebit niet goed past. Je hebt nog voldoende kracht in je tong nodig om de voedselbrij te verplaatsen en licht te kunnen kauwen.
IDDSI 6: zacht en klein gesneden
IDDSI 6-voeding komt dicht in de buurt van ‘normaal’ eten. Je kunt dit met een vork eten en ook pureren met de druk van een vork, lepel of eetstokjes. De bewoner of patiënt moet in staat zijn om te kauwen. Ook heeft hij of zij voldoende tongkracht- en controle nodig om het eten in de mond te bewegen en om dit tijdens het kauwen in de mond te houden. Voor volwassenen kan de voeding in hapklare stukjes worden geserveerd van kleiner dan 1,5 cm.
IDDSI 7: normale voeding, makkelijk te kauwen
Alledaagse voeding met een zachte structuur die makkelijk te kauwen is. Dit is normaal eten, maar zonder harde stukjes. De voedingsmiddelen mogen ook niet taai of knapperig zijn.
De alledaagse voeding met verschillende texturen en zonder structuurbeperkingen behoort tot IDDSI 7. De voeding mag zelfs harde en taaie stukjes hebben en krokant, knapperig of kruimelig zijn. Deze consistentie is geschikt voor bewoners en patiënten die zowel op zachte als harde voedingsmiddelen kunnen bijten en lang genoeg kunnen kauwen, zonder moe te worden. Ook is het belangrijk dat zij botjes veilig uit hun mond kunnen verwijderen.
Veilige consistentie bepalen
Bij kauw- en slikproblemen speelt de logopedist een belangrijke rol. Hij of zij bepaalt door observatie en onderzoek de oorzaak en de ernst van de dysfagie. Op basis daarvan stelt de logopedist het IDDSI-niveau vast: welke consistentie kan de patiënt nog veilig doorslikken?
